G10 KISW LUGHA OPENER TERM 3 2026 MS

KISWAHILI LUGHA GREDI YA 10

MTIHANI WA MUHULA WA 3 2026

MWONGOZO WA KUSAHIHISHA

SEHEMU A: KUSIKILIZA NA KUZUNGUMZA (alama 15)

SWALI 1 (Jumla: alama 15)

(a) Lugha rasmi hutumika katika mazingira ya kiofisi/kitaaluma na huzingatia kanuni za sarufi kikamilifu, mfano: "Naomba ruhusa ya kuondoka." Lugha isiyo rasmi hutumika baina ya marafiki au familia katika mazungumzo ya kawaida, mfano: "Niache niende kidogo."[B2 B2 (maelezo + mfano kila moja)]

(b) (i) mwalimu — silabi 3 (mwa-li-mu). (ii) shule — silabi 2 (shu-le). (iii) kitabu — silabi 3 (ki-ta-bu).[B1 B1 B1]

(c) Mkazo huwa katika silabi ya pili kutoka mwishoni (silabi ya kiima-mwisho): cha-KU-la.[B2]

(d) Mfano: "Shikamoo" (salamu ya heshima kwa mzee), jibu linalotarajiwa: "Marahaba".[B1 mfano + B1 jibu]

(e) Yoyote MAWILI: mtazamo wa macho (eye contact); sura ya uso (facial expressions); ishara za mikono; mkao wa mwili; pumziko/kusita kwa makusudi.[B1 B1]

(f) Kusikiliza kwa ukini huhusisha kusikiliza kwa makini kifungu kifupi ili kupata taarifa mahususi/za kina. Kusikiliza kwa jumla/mapana huhusisha kusikiliza kifungu kirefu kwa lengo la kupata maana ya jumla bila kuzingatia kila undani.[B1 B1]

SEHEMU B: UFAHAMU (alama 20)

SWALI 2 (Jumla: alama 20)

(a) Shinikizo rika ni hali ambapo mtu hushawishiwa au kulazimishwa kufanya jambo fulani na wenzake ili akubalike katika kikundi chao.[B2]

(b) Yoyote MAWILI: matumizi ya dawa za kulevya; utoro shuleni; uhalifu.[B1 B1]

(c) Kwa sababu kipindi cha ujana ni wakati ambapo watu huwa na hamu kubwa ya kukubalika kijamii, jambo linalowafanya kuwa rahisi kuathiriwa na maoni na matendo ya wenzao.[B1 B1 B1]